cvnss / Wiki / Home

Tóm gọn công thức
CHỮ VN SONG SONG 4.0
(Tốc ký chữ Việt không dấu thời công nghệ số)

I- GIỚI THIỆU

• Tổng quát:
Chữ VN Song Song 4.0 (CVNSS4.0) là cách viết không dấu rất gọn cho Chữ Quốc Ngữ (CQN). Viết khác CQN nhưng đọc y chang như CQN.
CVNSS4.0 không thay thế CQN mà chỉ dùng song song với CQN.
Ai thích thì học. Không ai bắt buộc được ai học. Học vài giờ là viết được. Hiện nay đã có nhiều người học. Và ai viết được thì đều ủng hộ nó.

• Lợi ích của CVNSS4.0:

Viết nhanh và không cần phần mềm gõ dấu
Có thể cài đặt chữ tốc ký 4.0 vào bảng gõ tắt ở các bộ gõ tiếng Việt để chuyển sang CQN nhanh hơn.
Tiềm năng hữu ích ở công nghệ số như: tiết kiệm dữ liệu, hỗ trợ trí tuệ nhân tạo, thiết kế chữ viết cho các dân tộc thiểu số, v.v…

II- CÔNG THỨC CHỮ VN SONG SONG 4.0

CVNSS4.0 có 52 quy tắc. Chia ra 2 phần:

Phần 1: Đầu tiên là 34 quy tắc rút gọn CQN để thành bộ chữ rất ngắn nhưng vẫn còn dấu, gọi là Chữ Việt Nhanh (CVN).
Phần 2: Sau đó, dùng 18 chữ cái, gọi là Ký Hiệu Dấu (KHD), đặt ở cuối từ để thay dấu cho CQN và CVN thì mới thành CVNSS4.0.

52 qui tắc CVNSS4.0 có hệ thống, móc xích nhau. Hiểu rõ qui tắc ở phần trước thì mới hiểu được các qui tắc ở phần sau.
Ai đọc lướt bài này chỉ vài phút thì chắc chắn sẽ không hiểu đúng cấu trúc CVNSS4.0.
Trung bình phải tốn một vài giờ đọc bài này thì mới hiểu được 52 qui tắc biến đổi từ CQN qua CVNSS4.0.

Sau đây là Phần 1, gồm 34 qui tắc rút gọn tối đa CQN để tạo thành Chữ Việt Nhanh (CVN).
Xin lưu ý: CVN chưa phải là CVNSS4.0.

II- 1. PHẦN 1: CHỮ VIỆT NHANH (CVN)

CVN là bộ chữ Việt rất ngắn nhưng vẫn còn dấu.
Nó rút gọn CQN theo 5 nhóm sau:

1) Bỏ bớt dấu sắc ở các từ có chữ cái cuối là: c, p, t, ch.
Vd: các, úp, hát = cac, up, hat. (1 quy tắc)

2) I thay Y. Y thay UY
• I thay Y… Vd: i tá = y tá.
• Y thay UY … Vd: thý = thúy, byt = buýt.
• Chỉ hai vần AY, ÂY giữ nguyên … Vd: mây bay = mây bay. (3 quy tắc)

3) Thay phụ âm đầu chữ:
• F thay PH … Vd: fai= phai.
• Q thay QU … Vd: qay = quay, qôc = quốc, qi = qui, qy = quy.
• C thay K … Vd: cín = kín, cê = kê, cẻ = kẻ.
• K thay KH … Vd: ki kó kăn = khi khó khăn.
• Z thay D … Vd: zì = dì, zo zự = do dự.
• D thay Đ … Vd: di dâu dó = đi đâu đó.
• J thay GI … Vd: já jì = giá gì, jữ jìn = giữ gìn.
• G thay GH … Vd: gì = ghì, gê = ghê, ge = ghe.
• W thay NG-NGH … Vd: wa = nga, wĩ = nghĩ, wề = nghề, we = nghe. (9 quy tắc)

4) Thay phụ âm cuối chữ:
• G thay NG … Vd: mog = mong.
• H thay NH … Vd: bah = banh, hoàh = hoành, huêh = huênh.
• K thay CH … Vd: tak bạk = tách bạch, hoạk = hoạch, wuệk = nguệch. (3 quy tắc)

5) Rút gọn 54 vần dài “Nguyên âm ghép và chữ cái cuối”:
Đây là phần quan trọng và khó hiểu, xin đọc chậm.

CQN có 54 vần dài “Nguyên âm ghép và chữ cái cuối”. Mỗi vần có 3 hay 4 chữ cái như sau:

• uyêt, uyên.
• iêt, iêp, iêc, iên, iêm, iêng, iêu.
• yêt, yên, yêm, yêng, yêu.
• uôt, uôc, uôn, uôm, uông, uôi.
• ươt, ươp, ươc, ươn, ươm, ương, ươu, ươi.
• uât, uân, uâng, uây.
• uơt, uơn, uơi.
• oăt, oăp, oăc, oăn, oăm, oăng.
• oet, oen, oem, oeo.
• oat, oap, oac, oan, oam, oang, oao, oai, oay.

54 vần trên rút gọn còn 2 chữ cái mỗi vần, theo quy tắc 2 bước cùng lúc như sau:

Bước một, rút gọn nguyên âm ghép còn một nguyên âm:
UYÊ còn Y.
IÊ-YÊ còn I.
UÔ còn U.
ƯƠ còn Ư.
UÂ còn Â.
UƠ còn Ơ.
OĂ còn Ă.
OE còn E.
OA còn O.
OA còn A (chỉ ở vần “oay"). (10 quy tắc)
Bước hai, cùng lúc thay chữ cái cuối bằng chữ cái khác:
T thay bằng D.
P thay bằng F.
C thay bằng S.
N thay bằng L.
M thay bằng V.
NG thay bằng Z.
O-U thay bằng W.
I-Y thay bằng J. (8 quy tắc)

Như vậy, ráp 10 nguyên âm rút gọn vào 8 chữ cái cuối khác, ta ghi gọn được 54 vần trên mỗi vần chỉ còn 2 chữ cái, như sau:

• uyêt, uyên = yd, yl.
• iêt, iêp, iêc, iên, iêm, iêng, iêu = id, if, is, il, iv, iz, iw.
• yêt, yên, yêm, yêng, yêu = id, il, iv, iz, iw.
• uôt, uôc, uôn, uôm, uông, uôi = ud, us, ul, uv, uz, uj.
• ươt, ươp, ươc, ươn, ươm, ương, ươu, ươi = ưd, ưf, ưs, ưl, ưv, ưz, ưw, ưj.
• uât, uân, uâng, uây = âd, âl, âz, âj.
• uơt, uơn, uơi = ơd, ơl, ơj.
• oăt, oăp, oăc, oăn, oăm, oăng = ăd, ăf, ăs, ăl, ăv, ăz.
• oet, oen, oem, oeo = ed, el, ev, ew.
• oat, oap, oac, oan, oam, oang, oao, oai, oay = od, of, os, ol, ov, oz, ow, oj, aj.

Ví dụ:

tuyết, hiệp, thuốc = tyd, hịf, thus.
lượn, suất = lựl, sâd.
cườm, thường = cừv, thừz.
xoăn, xoen = xăl, xel.
rượu, người = rựw, wừj.
hoang, loay hoay = hoz, laj, haj.

II- 2. PHẦN 2: KÝ HIỆU DẤU (KHD)

Sau khi rút gọn tối đa CQN để tạo thành CVN như đã trình bày ở trên, ta dùng 18 chữ cái, gọi là Ký Hiệu Dấu (KHD), đặt ở cuối từ thay thế dấu thanh và dấu phụ cho CVN thì mới tạo thành CVNSS4.0.

18 KHD chia ra 4 nhóm như sau:

1) Nhóm Dấu Nón (â, ê, ô) thì sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng, ngang, thứ tự thay bằng các Ký Hiệu Dấu: B, D, Q, G, F, Y.
Ví dụ:

cố cồ cổ cỗ cộ, cô = cob cod coq cog cof, coy.
tuyết, huyền = tydb, hyld.
viết, hiệp, việc, tiền, kiểm, niễng, liệu = vidb, hiff, visf, tild, civq, nizg, liwf.
yết, yên, yểm, yêng, yếu = idb, ily, ivq, izy, iwb.
nuốt, cuộc, nhuộm, uống, buổi = nudb, cusf, nhuvf, uzb, bujq.
tuất, tuần, khuâng, khuấy = tadb, tald, kazy, kajb.

2) Nhóm Dấu Móc (ơ, ư, ă) thì sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng, ngang, thứ tự thay bằng các Ký Hiệu Dấu: X, K, V, W, H, O.
Ví dụ:

lớ lờ lở lỡ lợ, lơ = lox lok lov low loh, loo.
mắt lằn hẳn nhẵn mặt, lăn = matx lank hanv nhanw math, lano.
ướt, mướp, được, vườn, lượm, tưởng, rượu, lưỡi = udx, mufx, dush, vulk, luvh, tuzv, ruwh, lujw.
huớt, huỡn, uơi = hodx, holw, ojo.
choắt, oặp, hoặc, xoắn, oẵm, hoằng = chadx, afh, hash, xalx, avw, hazk.

3) Nhóm Không Dấu Phụ thì sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng, thứ tự thay bằng các Ký Hiệu Dấu: J, L, Z, S, R.
Ví dụ:

vó vò vỏ võ vọ = voj vol voz vos vor.
loét, nhoẻn, ngoém, ngoèo = ledj, nhelz, wevj, wewl.
soát, ngoạp, khoác, toán, ngoạm, hoàng, ngoáo, xoài, xoáy= sodj, wofr, kosj, tolj, wovr, hozl, wowj, xojl, xajj.

Lưu ý:
Riêng chữ có phụ âm cuối: C, P, T thì không thêm J để chữ ngắn hơn.
Ví dụ: khác, áp, phút = kac, ap, fut.

4) Ký hiệu P:
P là ký hiệu câm, không thay cho dấu nào, chỉ để không hiểu lầm chữ khác.
Ví dụ: lỗ = log, long = logp (thêm p để không hiểu là "lỗ" vì ở chữ 4.0 thì lỗ = log).

P đặt sau vần đã rút gọn mà gốc ở Chữ Quốc Ngữ là thanh ngang và không dấu phụ.
Các vần này là vần Chữ Việt Nhanh: ag, ah, aj, eg, el, ew, ih, oah, og, oj, ol, ow, oz, ug.

Ví dụ thêm:

xá, xoáy, xoay = xaj, xajj, xajp.
(xoay = xajp để không hiểu là "xá" vì ở chữ 4.0 thì xá = xaj).
rễ, rẻng, reng = reg, regz, regp.
(reng = regp để không hiểu là "rễ" vì ở chữ 4.0 thì rễ = reg).

Đến đây đã trình bày xong 52 quy tắc CVNSS4.0.

III- VÍ DỤ CVNSS4.0 ĐỂ SO SÁNH VÀ CÁCH HỌC NHANH

Đoạn đầu Truyện Kiều bằng CQN và CVNSS4.0:
Trăm năm trong cõi người ta,
Tramo namo trogp cois wujk ta,
Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau.
Chuw tail chuw mehf keoj lal get nhau.
Trải qua một cuộc bể dâu,
Traiz qa motf cusf beq zauy,
Những điều trông thấy mà đau đớn lòng.
Nhugw diwd trogy thayb mal dau donx logl.
Lạ gì bỉ sắc tư phong,
Lar jil biz sacx tuo fogp,
Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen.
Troik xahp qen thoij maj hogd dahj gen.
Cảo thơm lần giở trước đèn,
Caoz thomo land jov trusx denl,
Phong tình có lục còn truyền sử xanh.
Fogp tihl coj lucr conl tryld suv xahp.

BaiThoSONG-XuanQuynh.jpg

cvnss Wiki

Home

Project Members:

Discussion